Beschrijving

Dit sjabloon met zijprofiel is gebaseerd op een alledaagse historische paplepel, zoals die in Zweden op het platteland door landarbeiders werd gebruikt vanaf ongeveer 1700 tot 1940. Deze lepel is in de regio Dalsland op meerdere plekken in musea te bezichtigen. Ook zie je dit model nog wel eens in de antiekwinkels liggen.

Variaties in de lepel

Dit is een kort model lepel die makkelijk op het lijf gedragen kon worden. De lepels hadden geen heel vaste maatvoering. Er zijn veel verschillen te vinden in de verhouding tussen steel en kom, de overgang van kom naar steel en de steel zelf. Vuistregel is dat de steel en de kom ongeveer even lang zijn en dat de lepel kleiner is dan een hand.

De grootte van de cirkel aan het eind van de steel verschilt ook. Wel is deze altijd verdiept in het midden en zijn zowel de binnen- als buitenrand afgerond. Doordat de lepel uit vers hout werd gesneden is de cirkel na het drogen zelden rond. Meestal is deze ovaal door ongelijke krimp in de breedte- en lengterichting van het hout.

Geen balanceerlepel

Deze lepels werden niet gesneden als balanceerlepel, hoewel het model zich er uitermate goed voor leent door de 1:1-verhouding tussen kom en steel. De kom werd meestal wat steviger gelaten (en dus zwaarder). De gehele kom werd ook te rond (en te kort richting de steel) gesneden om te kunnen balanceren.

Overige informatie

Dit sjabloon is gebaseerd op een lepel in de ‘Storstugan’, het museale herenhuis in het Gammelgården Friluftsmuseum op Majberget, in de zweedse plaats Bengtfors. Een andere uitvoering is te zien in de Gäserudsstugan, de oudst bewaard gebleven houten boerderij van Dalsland in Håbols socken, in de gemeente Dals Ed. Ook vind je dit model met enige regelmaat in de ‘loppis’ en antiekwinkeltjes in deze regio. Hoewel ik dit model zelf voornamelijk ben tegengekomen in Dalsland is het mogelijk dat dit model in meerdere of andere gebieden is gesneden en/of gebruikt.

Periode: vanaf 1700

Regio: Dalsland, Zweden

Specificaties

Het sjabloon is een hulpmiddel voor het snijden van replica’s. Deze sjablonen zijn transparant, 1 mm dik en flexibel genoeg om je lepel op een stuk hout met kromming af te kunnen tekenen. Op het sjabloon zijn hulplijnen gegraveerd om het aftekenen te vergemakkelijken. Om het sjabloon kan een blauwe of witte beschermfolie zitten. Deze kun je er eenvoudig van aftrekken.

De sjablonen zijn gemaakt uit PETG, een recyclebare kunststof.